W ostatnich latach rolnictwo w Unii Europejskiej coraz silniej skupia się na działaniach sprzyjających ochronie środowiska. Jednym z elementów nowych zasad Wspólnej Polityki Rolnej są ekoschematy, czyli specjalne programy dopłat dla rolników realizujących praktyki korzystne dla przyrody i klimatu. Wprowadzenie tych rozwiązań ma zachęcić gospodarstwa do stosowania bardziej zrównoważonych metod produkcji. Dla wielu rolników ekoschematy stały się ważnym źródłem dodatkowego wsparcia finansowego.
Na czym polegają ekoschematy?
Ekoschematy to dobrowolne działania środowiskowe, za które rolnicy mogą otrzymać dodatkowe dopłaty w ramach płatności bezpośrednich. Program został wprowadzony w nowej Wspólnej Polityce Rolnej obowiązującej od 2023 roku. Rolnik decyduje sam, czy chce realizować określone praktyki, jednak jeśli spełni wymagania, może uzyskać dodatkowe wsparcie finansowe.
Celem ekoschematów jest poprawa stanu gleby, ochrona bioróżnorodności oraz ograniczenie negatywnego wpływu rolnictwa na środowisko. Program obejmuje różne działania, które można dostosować do charakteru gospodarstwa.
Do najczęściej wybieranych praktyk należą między innymi:
- rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi
- utrzymywanie międzyplonów lub wsiewek śródplonowych
- zróżnicowana struktura upraw
- ograniczenie stosowania środków ochrony roślin
- utrzymywanie obszarów z roślinami miododajnymi
Rolnik, który zgłasza się do programu, musi przestrzegać określonych zasad przez cały sezon wegetacyjny. W zamian otrzymuje dodatkową płatność do hektara.
Ile wynosi dopłata za ekoschematy?
Wysokość dopłat zależy od rodzaju wybranego działania oraz liczby rolników uczestniczących w programie. Stawki nie są identyczne dla wszystkich ekoschematów i mogą zmieniać się w kolejnych latach.
Przykładowo w pierwszych latach funkcjonowania programu dopłaty wynosiły orientacyjnie od około 60 do nawet ponad 300 euro na hektar, w zależności od praktyki. Najwyższe wsparcie przysługuje zazwyczaj za działania wymagające większego nakładu pracy lub ograniczenia intensywnej produkcji.
Rolnik może wybrać jeden lub kilka ekoschematów, o ile spełnia wymagania dla każdego z nich. W wielu przypadkach gospodarstwa decydują się na łączenie kilku praktyk, aby zwiększyć wysokość otrzymywanych dopłat.
Warto pamiętać, że dokładna stawka jest ostatecznie ustalana po zakończeniu naboru wniosków, ponieważ zależy od całkowitej liczby zgłoszonych hektarów.
Czy ekoschematy można łączyć z rolnictwem ekologicznym?
Rolnictwo ekologiczne jest osobnym systemem wsparcia, jednak w wielu przypadkach można je łączyć z wybranymi ekoschematami. Oznacza to, że gospodarstwo prowadzące produkcję ekologiczną może jednocześnie korzystać z dodatkowych dopłat za działania środowiskowe.
Nie wszystkie praktyki można jednak stosować równocześnie. W niektórych przypadkach zasady programów się pokrywają lub wzajemnie wykluczają. Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie sprawdzić aktualne wytyczne publikowane przez ARiMR.
Rolnicy ekologiczni często wybierają takie działania jak rośliny miododajne czy zróżnicowanie upraw, ponieważ dobrze wpisują się one w charakter produkcji ekologicznej. Dzięki temu możliwe jest zwiększenie poziomu wsparcia finansowego dla gospodarstwa.
Jak zgłosić ekoschematy we wniosku o dopłaty?
Aby skorzystać z programu, rolnik musi zaznaczyć odpowiednie praktyki we wniosku o płatności bezpośrednie składanym do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wniosek składa się obecnie wyłącznie w formie elektronicznej za pomocą systemu eWniosekPlus.
Podczas wypełniania formularza należy wskazać działki, na których będą realizowane konkretne działania. Następnie w trakcie sezonu rolnik musi prowadzić gospodarstwo zgodnie z wymaganiami programu.
W niektórych przypadkach konieczne jest również prowadzenie dokumentacji lub wykonanie określonych zabiegów w konkretnym terminie. Kontrole mogą być przeprowadzane zarówno w gospodarstwie, jak i na podstawie zdjęć satelitarnych.
Jak wybrać odpowiedni ekoschemat dla gospodarstwa?
Wybór odpowiedniej praktyki powinien być dopasowany do struktury upraw oraz warunków gospodarstwa. Nie każdy program będzie korzystny dla wszystkich rolników.
Gospodarstwa o dużej powierzchni gruntów ornych często wybierają działania związane z międzyplonami lub zróżnicowaniem upraw. Z kolei gospodarstwa o bardziej zróżnicowanej produkcji mogą korzystać z programów dotyczących roślin miododajnych czy poprawy jakości gleby.
Przed podjęciem decyzji warto przeanalizować wymagania poszczególnych działań oraz sprawdzić, czy ich realizacja nie wpłynie negatywnie na produkcję rolną.
Dlaczego ekoschematy są ważne dla przyszłości rolnictwa?
Ekoschematy mają nie tylko wymiar finansowy, ale także środowiskowy. Program ma zachęcić rolników do wprowadzania praktyk poprawiających stan gleby, zwiększających bioróżnorodność oraz ograniczających emisję gazów cieplarnianych.
W dłuższej perspektywie działania te mogą przyczynić się do poprawy jakości gleby, lepszego zatrzymywania wody w krajobrazie rolniczym oraz zwiększenia liczby owadów zapylających.
Dla wielu gospodarstw udział w programie jest także sposobem na zwiększenie stabilności finansowej. Dodatkowe dopłaty mogą stanowić istotne wsparcie w sytuacji rosnących kosztów produkcji rolnej.
Świadome korzystanie z ekoschematów pozwala połączyć cele ekonomiczne gospodarstwa z działaniami sprzyjającymi ochronie środowiska i zrównoważonemu rozwojowi rolnictwa.
Źródło: www.mojarola.pl
