Każdy właściciel nieruchomości w Polsce jest zobowiązany do uiszczania podatku od nieruchomości, z wyjątkiem sytuacji, gdy dana nieruchomość korzysta z ustawowego zwolnienia. W przypadku rolników sprawa jest szczególnie złożona, ponieważ na jednej działce mogą znajdować się zarówno grunty rolne, jak i budynki mieszkalne czy gospodarcze. Podstawą do rozstrzygnięcia, czy rolnik płaci podatek od nieruchomości za dom, jest ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku rolnym.
Różnica między podatkiem rolnym, a podatkiem od nieruchomości
Podatek rolny obejmuje wyłącznie grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Jeżeli grunt spełnia warunki do prowadzenia produkcji rolnej, rolnik płaci podatek rolny, który w praktyce jest korzystniejszy finansowo. Natomiast budynki mieszkalne, niezależnie od tego, czy stoją na gruntach rolnych czy w obrębie gospodarstwa, podlegają podatkowi od nieruchomości. Nie można ich objąć podatkiem rolnym, ponieważ nie są bezpośrednio związane z produkcją rolną.
Budynek mieszkalny w gospodarstwie – jak traktują go przepisy?
Dom rolnika traktowany jest tak samo jak budynek mieszkalny w mieście. Oznacza to, że gmina nalicza podatek od powierzchni użytkowej tego budynku. Stawki są co roku ustalane uchwałą rady gminy i mogą różnić się w zależności od lokalizacji. Rolnik nie ma w tym zakresie specjalnych ulg z tytułu prowadzenia gospodarstwa. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy część budynku przeznaczona jest na działalność gospodarczą niezwiązaną z rolnictwem. Wówczas za tę powierzchnię stosuje się wyższą stawkę podatku od nieruchomości.
Obowiązek podatkowy i deklaracje w gminie
Rolnik, podobnie jak każdy inny właściciel nieruchomości, ma obowiązek zgłoszenia budynku mieszkalnego do opodatkowania w urzędzie gminy. Jeśli wybuduje nowy dom lub rozbuduje już istniejący, musi złożyć informację o powierzchni użytkowej. Gmina na podstawie zgłoszenia nalicza podatek i przesyła decyzję z wysokością należności. Warto pamiętać, że podatek od nieruchomości jest podatkiem lokalnym, więc jego stawki są różne w zależności od uchwały konkretnej rady gminy, ale nigdy nie mogą przekroczyć górnych limitów ogłaszanych przez Ministra Finansów.
Budynki gospodarcze, a budynki mieszkalne
W gospodarstwie rolnym funkcjonują zwykle dwa typy budynków: mieszkalne i gospodarcze. Budynki mieszkalne zawsze objęte są podatkiem od nieruchomości, natomiast w przypadku budynków gospodarczych sytuacja jest inna. Jeżeli budynek służy wyłącznie do produkcji rolniczej (na przykład do przechowywania płodów rolnych, maszyn czy inwentarza) wówczas korzysta ze zwolnienia z podatku od nieruchomości. Jednak jeśli budynek gospodarczy jest wykorzystywany do działalności innej niż rolnicza, np. do prowadzenia warsztatu usługowego, wtedy należy opłacać podatek od nieruchomości według wyższej stawki.
Powierzchnia użytkowa jako podstawa naliczania podatku
Podatek od budynku mieszkalnego w gospodarstwie oblicza się na podstawie powierzchni użytkowej. Wlicza się wszystkie pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, czyli pokoje, kuchnię, łazienki, korytarze czy garaże wbudowane w bryłę domu. Pomieszczenia gospodarcze w domu, jak piwnice czy strychy, uwzględnia się jedynie wtedy, gdy są użytkowane i posiadają odpowiednią wysokość. To właśnie dlatego tak istotne jest prawidłowe zgłoszenie powierzchni użytkowej, aby uniknąć błędów w naliczaniu podatku.
Dom rolnika na gruntach rolnych – częste nieporozumienia
Często spotykane jest przekonanie, że skoro dom stoi na działce rolnej, to nie powinien podlegać podatkowi od nieruchomości. To błąd. Kluczowe znaczenie ma charakter samego budynku. Grunt pozostaje objęty podatkiem rolnym, ale budynek mieszkalny zawsze podlega podatkowi od nieruchomości. To rozróżnienie wynika z tego, że ustawa o podatku rolnym odnosi się wyłącznie do gruntów, a nie do budynków.
Zwolnienia i ulgi przewidziane w przepisach
Przepisy przewidują kilka sytuacji, w których rolnik może uniknąć podatku od nieruchomości w części dotyczącej domu. Zwolnione są między innymi budynki wpisane do rejestru zabytków, jeśli są utrzymywane zgodnie z wymogami konserwatora. Ponadto rada gminy może przyjąć własne uchwały wprowadzające dodatkowe ulgi. Zdarza się, że gminy stosują zwolnienia np. dla nowo wybudowanych budynków mieszkalnych przez pierwsze lata użytkowania. Jednak takie rozwiązania są uzależnione wyłącznie od lokalnej polityki podatkowej i nie mają charakteru powszechnego.
Kiedy rolnik zapłaci więcej?
Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację, gdy rolnik wykorzystuje część domu do prowadzenia działalności gospodarczej innej niż rolnictwo. Może to być np. wynajem pokoi turystom, prowadzenie sklepu czy biura. W takim przypadku powierzchnia przeznaczona na działalność podlega najwyższej stawce podatku od nieruchomości, znacznie wyższej niż ta dotycząca części mieszkalnej. Dlatego planując dodatkową aktywność zarobkową w domu, warto sprawdzić, jakie będą konsekwencje podatkowe.
Obowiązki dziedziców gospodarstwa
Kiedy dochodzi do przekazania gospodarstwa następcom, również obowiązki podatkowe przechodzą na nowych właścicieli. Oznacza to, że jeśli młody rolnik dziedziczy dom wraz z gospodarstwem, od momentu nabycia nieruchomości staje się podatnikiem podatku od nieruchomości. Ma wtedy obowiązek zgłosić ten fakt w gminie i opłacać podatek zgodnie z decyzją administracyjną. Brak zgłoszenia może skutkować naliczeniem zaległości wraz z odsetkami.
Źródło: www.mojarola.pl
