Pozostawienie pola bez uprawy nie oznacza automatycznie utraty możliwości otrzymania płatności. W 2026 roku grunty ugorowane mogą kwalifikować się zarówno do podstawowego wsparcia, jak i do dodatkowego ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji, ale trzeba spełnić określone warunki dotyczące sposobu użytkowania działki. Sam fakt, że na polu nic nie rośnie, nie wystarcza do uzyskania dodatkowych pieniędzy.
Czy można dostać dopłatę do ugoru?
Tak. Grunt ugorowany może być objęty płatnościami, jeżeli pozostaje gruntem rolnym spełniającym wymagania obowiązującego systemu wsparcia. W kampanii 2026 funkcjonuje również ekoschemat Grunty wyłączone z produkcji, w ramach którego rolnik może otrzymać dodatkową płatność za celowe pozostawienie części gruntów ornych bez produkcji rolnej.
Nie oznacza to jednak, że można pozostawić dowolny fragment gospodarstwa bez żadnej kontroli i automatycznie zgłosić go do ekoschematu. Działka musi zostać właściwie zadeklarowana, spełniać wymagania dotyczące kwalifikowalności oraz być utrzymywana zgodnie z zasadami obowiązującymi dla konkretnej płatności.
Duże znaczenie ma także różnica pomiędzy zwykłym ugorem a gruntem zgłoszonym do ekoschematu. W drugim przypadku rolnik podejmuje dodatkowe zobowiązania, za które może otrzymać osobne wsparcie.
Ile ziemi można przeznaczyć na ugór w ramach ekoschematu?
Płatność w ramach ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji może być przyznana maksymalnie do powierzchni odpowiadającej 4 proc. gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie. Limit odnosi się więc do powierzchni gruntów ornych, a nie do całej powierzchni gospodarstwa razem z łąkami, pastwiskami czy innymi terenami.
Jeżeli rolnik posiada przykładowo 50 ha gruntów ornych, do tego ekoschematu może zgłosić maksymalnie 2 ha. Przy 100 ha gruntów ornych limit wynosi 4 ha.
Rolnik może oczywiście posiadać większą powierzchnię nieobsianej ziemi, ale nie oznacza to, że całość zostanie objęta płatnością z tego konkretnego ekoschematu. Przy składaniu wniosku trzeba dokładnie sprawdzić, jaka część gospodarstwa spełnia warunki.
Co oznacza grunt wyłączony z produkcji?
W przypadku tego ekoschematu chodzi o grunt, na którym przez określony czas nie jest prowadzona produkcja rolna. Obejmuje to nie tylko brak siewu i zbioru roślin, ale również zakaz wykonywania niektórych innych działań gospodarczych.
Od 1 stycznia do 31 lipca na zgłoszonym gruncie nie można prowadzić produkcji rolnej. Nie wolno między innymi prowadzić wypasu ani koszenia przeznaczonego na produkcję paszy. W tym okresie nie można również stosować nawozów ani środków ochrony roślin.
Rolnik, który zgłasza działkę jako grunt wyłączony z produkcji, powinien więc traktować te ograniczenia bardzo poważnie. Wykorzystanie powierzchni do produkcji w okresie objętym zakazem może oznaczać niespełnienie warunków przyznania płatności.
Czy ugór można kosić?
W przypadku powierzchni zgłoszonej do ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji od 1 stycznia do 31 lipca nie można prowadzić koszenia w ramach produkcji rolnej. To samo dotyczy wypasu zwierząt.
Po zakończeniu tego okresu zasady się zmieniają i możliwe staje się wykonanie zabiegów wymaganych do utrzymania gruntu w odpowiednim stanie. Zabiegi agrotechniczne na gruntach ornych ugorowanych objętych tym ekoschematem należy przeprowadzić najpóźniej do 31 października roku, w którym został złożony wniosek.
Nie warto więc utożsamiać ugorowania z całkowitym porzuceniem działki. Pole nadal pozostaje częścią gospodarstwa i musi być utrzymywane w sposób zgodny z wymaganiami.
Czy na ugorze można stosować nawozy?
Nie w okresie obowiązywania ograniczeń wynikających z ekoschematu. Od 1 stycznia do 31 lipca na gruntach zgłoszonych jako wyłączone z produkcji nie można stosować nawozów. Zakaz dotyczy również środków ochrony roślin.
Oznacza to, że nie należy w tym czasie nawozić takiej powierzchni tylko po to, aby przygotować ją pod kolejną uprawę. Terminy zabiegów trzeba zaplanować w taki sposób, aby nie naruszyć warunków programu.
Warto również prowadzić gospodarstwo tak, aby w razie kontroli nie było wątpliwości, która część pola została zadeklarowana jako wyłączona z produkcji. Szczególne znaczenie ma to na działkach, na których tylko fragment powierzchni został objęty ekoschematem.
Czy można opryskać ugór?
W okresie od 1 stycznia do 31 lipca na powierzchni zgłoszonej do ekoschematu nie wolno stosować środków ochrony roślin. Dotyczy to również herbicydów używanych do zwalczania niepożądanej roślinności.
Rolnik planujący przygotowanie pola do kolejnej uprawy powinien więc zwrócić uwagę na terminy. Zabieg wykonany w niewłaściwym czasie może spowodować problemy z uzyskaniem płatności.
Mechaniczne zabiegi wykonywane po zakończeniu okresu wyłączenia trzeba z kolei dostosować do przepisów dotyczących utrzymania gruntów rolnych oraz innych obowiązujących ograniczeń.
Czy ugór musi być całkowicie pusty?
Nie. Ugór nie oznacza pola, na którym nie może występować żadna roślinność. W praktyce na powierzchni mogą naturalnie pojawiać się rośliny, ale nie mogą być one w wymaganym okresie wykorzystywane do prowadzenia produkcji rolnej.
Nie należy więc zakładać, że ugór musi wyglądać jak świeżo zaorana ziemia. W wielu przypadkach pozostawienie pokrywy roślinnej jest korzystne z punktu widzenia ochrony gleby przed erozją i nadmiernym przesychaniem.
Jednocześnie działka nie może zostać całkowicie porzucona na wiele lat w sposób prowadzący do utraty jej charakteru rolnego. Jeśli zacznie przekształcać się w trwałe zakrzaczenie czy zadrzewienie, jej status może wymagać zupełnie innej oceny.
Czy na ugorze mogą znajdować się drzewa i krzewy?
W 2026 roku ekoschemat obejmuje nie tylko zwykłe grunty ugorowane. Do płatności mogą kwalifikować się także grunty wyłączone z produkcji, na których utworzono określone elementy krajobrazu.
Przepisy przewidują między innymi żywopłoty, pasy zadrzewione, zadrzewienia liniowe, pojedyncze drzewa, niewielkie zagajniki śródpolne, rowy, oczka wodne, miedze oraz strefy buforowe. Dla poszczególnych elementów przewidziano określone limity powierzchni, szerokości lub liczby drzew.
Przykładowo w przypadku pojedynczych drzew przewidziano limit do 150 sztuk na hektar. Dla zagajnika śródpolnego maksymalna powierzchnia wynosi 0,5 ha, a dla kwalifikowanej części oczka wodnego również obowiązują ograniczenia powierzchniowe.
Czy zwykły nieobsiany kawałek pola daje prawo do dodatkowej płatności?
Nie automatycznie. Pole pozostawione bez siewu może być traktowane jako ugór, ale aby otrzymać dodatkowe wsparcie w ramach ekoschematu, trzeba zgłosić odpowiednią powierzchnię we wniosku oraz spełnić wszystkie wymagania.
Nie wystarczy więc po zbiorach poprzedniej uprawy niczego nie posiać i później oczekiwać dodatkowej dopłaty. Ekoschemat jest dobrowolnym mechanizmem płatności, do którego rolnik przystępuje świadomie.
Warto również rozróżnić dodatkową płatność za grunty wyłączone z produkcji od podstawowego wsparcia dochodów. Są to różne elementy systemu dopłat.
Czy za ugór można dostać podstawową dopłatę bezpośrednią?
Grunty zgłoszone do ekoschematu muszą znajdować się na obszarze zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów. Sam mechanizm został więc powiązany z powierzchnią kwalifikującą się do podstawowych płatności bezpośrednich.
Ostateczne prawo do płatności zależy jednak od spełnienia wszystkich warunków dotyczących gospodarstwa i konkretnej działki. Nie należy zakładać, że każdy nieużytkowany fragment gruntu rolnego automatycznie będzie kwalifikował się do wsparcia.
Szczególnie problematyczne mogą być powierzchnie faktycznie wykorzystywane do celów nierolniczych. Składowanie materiałów, urządzenie placu, parkingu albo trwała zabudowa mogą powodować, że dana część działki nie będzie traktowana jak kwalifikujący się grunt rolny.
Czy można co roku ugorować tę samą działkę?
Samo pozostawienie tej samej powierzchni jako ugoru przez kolejny sezon nie oznacza jeszcze, że grunt automatycznie traci możliwość uzyskania płatności. Trzeba jednak zachować jego rolniczy charakter i spełniać zasady obowiązujące w danym roku.
Jeżeli działka przez długi czas pozostaje bez normalnego użytkowania, zaczyna zarastać krzewami i drzewami albo faktycznie przestaje nadawać się do działalności rolniczej, może pojawić się problem z jej kwalifikowalnością. Ugór nie powinien być utożsamiany z gruntem całkowicie porzuconym.
Przy wieloletnim wyłączaniu konkretnej powierzchni warto sprawdzać aktualne przepisy przed każdą kampanią. System płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej może być modyfikowany między kolejnymi latami.
Czy GAEC 8 wymaga pozostawienia części pola odłogiem?
W 2026 roku norma GAEC 8 dotyczy przede wszystkim zachowania określonych elementów krajobrazu oraz zakazu przycinania drzew i żywopłotów w okresie lęgowym ptaków. Obowiązujące zasady nie zawierają wcześniejszego obowiązku przeznaczania określonego procentu gruntów ornych na powierzchnie nieprodukcyjne.
Rolnik nie powinien więc mylić wymogów warunkowości z dobrowolnym ekoschematem Grunty wyłączone z produkcji. To właśnie ekoschemat umożliwia obecnie uzyskanie dodatkowej płatności za pozostawienie części gruntów ornych bez produkcji.
W praktyce decyzja o ugorowaniu może być więc elementem świadomego planowania gospodarstwa, a nie tylko sposobem na spełnienie obowiązkowej normy.
Czy do ugoru można dostać kilka płatności jednocześnie?
Możliwość łączenia wsparcia zależy od rodzaju poszczególnych płatności. W 2026 roku ogólna zasada dla ekoschematów przewiduje, że do tej samej powierzchni w jednym roku mogą być przyznane płatności w ramach maksymalnie dwóch ekoschematów, praktyk lub wariantów, ale poszczególne kombinacje mogą podlegać dodatkowym ograniczeniom.
Nie oznacza to więc, że każdy ekoschemat można dowolnie połączyć z ugorowaniem. Niektóre działania wymagają prowadzenia produkcji lub wykonania konkretnych zabiegów, co samo w sobie może wykluczać jednoczesne pozostawienie pola bez produkcji.
Przed zaznaczeniem kilku płatności dla tej samej powierzchni warto sprawdzić warunki każdej z nich. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której wymagania jednego działania są sprzeczne z drugim.
Co z płatnością dla małych gospodarstw?
W 2026 roku rolnicy posiadający gospodarstwa o powierzchni do 5 ha mogą w określonych sytuacjach wybrać płatność dla małych gospodarstw. Wynosi ona równowartość 225 euro na hektar powierzchni zatwierdzonej do podstawowego wsparcia dochodów, przy czym maksymalnie może obejmować 5 ha.
Trzeba jednak pamiętać, że płatność dla małych gospodarstw zastępuje inne płatności bezpośrednie, w tym ekoschematy. Rolnik wybierający ten wariant nie otrzyma więc osobnej dodatkowej płatności z ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji.
Przy gospodarstwie o powierzchni kilku hektarów warto więc policzyć oba warianty, zamiast automatycznie zakładać, że dodatkowe zgłoszenie ugoru będzie bardziej opłacalne.
Co zrobić z ugorem po 31 lipca?
Zakończenie okresu, w którym nie można prowadzić produkcji, nie oznacza, że pole może pozostać bez jakiejkolwiek pielęgnacji. W przypadku gruntów ornych ugorowanych zgłoszonych do ekoschematu zabiegi agrotechniczne powinny zostać przeprowadzone najpóźniej do 31 października.
Rodzaj prac zależy od stanu działki i dalszych planów gospodarstwa. Może chodzić między innymi o przygotowanie stanowiska pod kolejną uprawę lub wykonanie zabiegów pozwalających utrzymać grunt w odpowiednim stanie.
Nie należy jednak wykonywać prac wcześniej, jeśli naruszałyby zakaz produkcji obowiązujący do końca lipca. W przypadku kontroli znaczenie mają rzeczywiste działania prowadzone na działce, a nie wyłącznie sposób oznaczenia jej we wniosku.
Kiedy ugór może spowodować problem z dopłatami?
Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy sposób użytkowania pola nie odpowiada temu, co zostało zadeklarowane. Problemem może być na przykład koszenie na paszę, wypas zwierząt, nawożenie lub stosowanie środków ochrony roślin w okresie, w którym powierzchnia ma pozostawać wyłączona z produkcji.
Kłopot może pojawić się również wtedy, gdy zgłoszona powierzchnia faktycznie nie jest już gruntem rolnym. Silne zakrzaczenie, trwałe zadrzewienie nieobjęte odpowiednimi zasadami, składowisko materiałów czy inne użytkowanie nierolnicze mogą wpłynąć na kwalifikowalność działki.
Przy planowaniu ugoru najlepiej więc zacząć od ustalenia, w jaki sposób działka będzie użytkowana przez cały sezon. Jeżeli ma zostać zgłoszona do ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji, trzeba zachować zakaz produkcji, koszenia, wypasu, nawożenia i stosowania środków ochrony roślin od 1 stycznia do 31 lipca, a jednocześnie zadbać o właściwe utrzymanie gruntu w dalszej części roku.
Źródło: www.mojarola.pl
