Gęsi dobrze wykorzystują zielonkę, ale sama trawa nie zawsze wystarcza do prawidłowego wzrostu, rozrodu i utrzymania dobrej kondycji. Domową paszę można przygotować ze zbóż, źródła białka, składników mineralnych oraz dodatku witaminowego przeznaczonego dla drobiu wodnego. Receptura powinna jednak uwzględniać wiek ptaków, porę roku i cel hodowli. Inaczej żywi się szybko rosnące pisklęta, inaczej dorosłe gęsi utrzymywane na pastwisku, a jeszcze inaczej stado reprodukcyjne.
Jak zrobić paszę dla gęsi?
Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przygotowanie mieszanki na podstawie sprawdzonej receptury oraz użycie gotowego premiksu mineralno-witaminowego przeznaczonego dla gęsi lub drobiu wodnego. Premiks należy dodawać dokładnie w ilości wskazanej przez producenta. Zbyt mała dawka nie pokryje potrzeb ptaków, natomiast zbyt duża może prowadzić do nadmiaru części witamin i mikroelementów.
Podstawą domowej mieszanki są najczęściej śrutowane ziarna zbóż. Pszenica dostarcza energii i jest chętnie pobierana przez gęsi. Jęczmień może stanowić część dawki, ale zawiera więcej włókna, dlatego nie powinien dominować w paszy dla najmłodszych ptaków. Kukurydza zwiększa wartość energetyczną mieszanki, lecz jej nadmiar może sprzyjać otłuszczeniu. Owies jest dobrym dodatkiem dla starszych gęsi, szczególnie gdy ptaki mają dostęp do wybiegu.
Samo zboże nie tworzy pełnowartościowej paszy. Trzeba dodać składnik białkowy, na przykład poekstrakcyjną śrutę sojową lub rzepakową w ilości dostosowanej do wieku ptaków. Mieszanka wymaga również źródła wapnia i fosforu, niewielkiej ilości soli oraz premiksu.
Przykładowa pasza dla dorosłych gęsi poza okresem intensywnej nieśności może zawierać:
- pszenicę, kukurydzę, jęczmień i owies jako źródła energii,
- śrutę sojową lub rzepakową jako uzupełnienie białka,
- kredę pastewną, fosforan paszowy oraz premiks dla drobiu wodnego.
Nie należy układać proporcji wyłącznie „na oko”. Najlepiej korzystać z zaleceń doradcy żywieniowego, producenta premiksu albo gotowych tabel żywieniowych opracowanych dla określonej grupy wiekowej.
Jaki jest skład paszy dla gęsi?
Pełnoporcjowa pasza powinna dostarczać energii, białka, aminokwasów, witamin i składników mineralnych. Znaczenie ma także odpowiednia ilość włókna, ponieważ gęsi lepiej niż kury wykorzystują pasze objętościowe i zielonkę.
Energię zapewniają głównie zboża. Najczęściej wykorzystuje się pszenicę, kukurydzę, jęczmień oraz owies. Żyto może być stosowane ostrożnie i w ograniczonej ilości, ponieważ jego większy udział może pogarszać wykorzystanie paszy, zwłaszcza u młodych ptaków.
Białko jest potrzebne do budowy mięśni, piór i narządów. W domowych mieszankach jego źródłem bywa śruta sojowa, rzepakowa, groch, bobik lub łubin o niskiej zawartości substancji niepożądanych. Roślin strączkowych nie należy jednak dodawać przypadkowo, ponieważ ich udział zależy od gatunku, odmiany i sposobu przygotowania.
Składniki mineralne odpowiadają między innymi za rozwój kości i prawidłowe tworzenie skorupy jaj. Wapń dostarcza się najczęściej w postaci kredy pastewnej albo grysu wapiennego. Fosfor może pochodzić z przeznaczonych do żywienia zwierząt fosforanów. Sól paszową stosuje się w bardzo małej ilości, ponieważ jej nadmiar jest dla ptaków niebezpieczny.
Mieszanka powinna zawierać także witaminy A, D i E oraz witaminy z grupy B. Szczególnie ważna dla gąsiąt jest niacyna, której niedobór może wiązać się z problemami nóg i prawidłowym rozwojem. Z tego powodu nie należy zastępować mieszanki dla gęsi przypadkową paszą dla kurcząt bez sprawdzenia jej składu.
Jak żywić gąsięta?
Młode gęsi rosną bardzo szybko i potrzebują paszy bogatszej w białko niż dorosłe ptaki. W pierwszych tygodniach najlepiej stosować gotową pełnoporcjową mieszankę przeznaczoną dla gąsiąt. Jeżeli nie jest dostępna, można wykorzystać odpowiednią paszę dla młodego drobiu, ale trzeba upewnić się, że jest przeznaczona dla ptaków wodnych lub została prawidłowo uzupełniona zgodnie z zaleceniami specjalisty.
Pasza powinna mieć postać drobnej kruszonki lub śruty. Zbyt pyliste jedzenie może być słabo pobierane i przyklejać się do dzioba. Obok karmidła musi znajdować się woda, ponieważ gęsi często popijają podczas jedzenia. Poidło powinno umożliwiać zanurzenie dzioba i oczyszczenie nozdrzy, ale nie może doprowadzać do ciągłego zalewania ściółki.
Zielonkę można wprowadzać wcześnie, podając młodą, czystą i drobno pociętą trawę. Nie może ona zastępować pełnoporcjowej mieszanki w okresie najszybszego wzrostu. Gąsięta powinny być przyzwyczajane do pastwiska stopniowo, szczególnie w chłodną i wilgotną pogodę.
Co dawać gęsiom do jedzenia?
Dorosłe gęsi bardzo chętnie korzystają z pastwiska. Zjadają młodą trawę, koniczynę, mniszek i inne delikatne rośliny. Dobre pastwisko może wyraźnie ograniczyć zużycie paszy treściwej, ale jego wartość zmienia się w ciągu sezonu. Stara, zdrewniała i wysuszona trawa jest mniej odżywcza niż młody odrost.
Poza zielonką można podawać gęsiom śrutowane lub całe ziarno, zależnie od wieku ptaków i sposobu żywienia. Dobrze sprawdzają się pszenica, owies, jęczmień i niewielki udział kukurydzy. Dorosłe gęsi mogą otrzymywać także marchew, buraki pastewne, dynię i inne czyste warzywa bez oznak gnicia.
W diecie gęsi mogą znaleźć się:
- świeża zielonka i dostęp do zadbanego pastwiska,
- pełnoporcjowa mieszanka lub prawidłowo zbilansowana pasza gospodarska,
- czyste warzywa oraz stały dostęp do świeżej wody.
Resztki kuchenne nie powinny być podstawą żywienia. Trudno ocenić ich wartość pokarmową, a sól, przyprawy, tłuszcz i pleśń mogą zaszkodzić ptakom.
Ile paszy potrzebuje gęś?
Ilość pobieranej paszy zależy od wieku, masy ciała, temperatury, jakości pastwiska i kierunku użytkowania. Gęś korzystająca przez większość dnia z obfitej zielonki zje mniej mieszanki zbożowej niż ptak utrzymywany bez dostępu do trawy.
Nie warto wsypywać dużej ilości paszy na zapas. Wilgotna mieszanka szybko kwaśnieje, zbryla się i może zostać zanieczyszczona odchodami. Lepiej podawać takie porcje, które ptaki zjadają bez pozostawiania resztek, a ilość regulować na podstawie kondycji stada.
Gęsi nie powinny być ani wychudzone, ani nadmiernie otłuszczone. Zbyt uboga dawka ogranicza wzrost i nieśność, natomiast nadmiar energii może pogarszać wyniki rozrodu oraz zwiększać problemy zdrowotne.
Jak przygotować składniki paszy dla gęsi?
Ziarno powinno być suche, czyste i wolne od pleśni. Nie wolno używać surowca o stęchłym zapachu, nawet jeśli zmiany nie są jeszcze wyraźnie widoczne. Toksyny wytwarzane przez grzyby mogą pozostawać w ziarnie i powodować zatrucia, zaburzenia wzrostu oraz spadek odporności.
Dla młodych ptaków ziarno należy drobniej śrutować, ale nie rozcierać go na pył. Starszym gęsiom można podawać grubszą śrutę, a część zbóż również w całości. Wszystkie składniki trzeba dokładnie wymieszać, aby premiks i dodatki mineralne były równomiernie rozprowadzone.
Do przygotowania mieszanki warto używać wagi. Szczególnie dokładnie należy odmierzać sól, premiks oraz dodatki mineralne. Mieszanie małej porcji w dużej betoniarce lub mieszalniku może nie zapewnić równomiernego rozprowadzenia składników o niewielkim udziale.
Czy gęsi potrzebują dostępu do żwirku?
Gęsi połykają drobne kamyki, które pomagają rozdrabniać pokarm w żołądku mięśniowym. Ptaki korzystające z naturalnego wybiegu zwykle znajdują odpowiedni materiał samodzielnie. Przy utrzymaniu na ograniczonej powierzchni można zapewnić im grys przeznaczony dla drobiu, dostosowany wielkością do wieku.
Grysu trawiennego nie należy mylić z wapniem. Kamyczki wspomagają rozdrabnianie pokarmu, natomiast kreda pastewna i muszle dostarczają wapnia. W stadzie niosek źródło wapnia można udostępnić także w osobnym pojemniku, dzięki czemu ptaki pobierają go zgodnie z potrzebą.
Jak przechowywać domową paszę dla gęsi?
Gotową mieszankę należy trzymać w suchym, chłodnym i przewiewnym miejscu, zabezpieczonym przed gryzoniami. Pojemniki powinny być czyste i szczelne, ale paszy nie można wsypywać do nich, gdy jest ciepła lub wilgotna.
Lepiej przygotowywać mniejsze partie, które zostaną zużyte w krótkim czasie. Długie przechowywanie sprzyja utlenianiu tłuszczów, utracie części witamin i rozwojowi szkodników. Paszę należy regularnie kontrolować pod kątem zapachu, wilgotności, owadów i zbrylenia.
Nie wolno mieszać świeżego surowca ze starymi resztkami znajdującymi się na dnie pojemnika. Przed kolejnym napełnieniem magazyn lub beczkę warto opróżnić i dokładnie oczyścić.
Czego nie mogą jeść gęsi?
Gęsi nie powinny otrzymywać produktów spleśniałych, zepsutych, silnie solonych ani przyprawionych. Szczególnie niebezpieczne jest ziarno z widocznym nalotem lub stęchłym zapachem. Pleśń może rozwijać się również w mokrym chlebie, resztkach gotowanych ziemniaków i długo pozostawionej zielonce.
Nie należy podawać ptakom dużych ilości pieczywa. Ma ono niewielką wartość odżywczą w porównaniu z pełnoporcjową paszą, a podawane regularnie wypiera potrzebne składniki. Słone wędliny, chipsy, słodycze, produkty smażone oraz resztki zawierające sosy nie nadają się do żywienia drobiu.
Zielone, kiełkujące lub zepsute ziemniaki również powinny być wykluczone. Ostrożność należy zachować przy roślinach zebranych z nieznanych miejsc, ponieważ mogą być opryskane albo zawierać gatunki trujące. Skoszonej trawy nie powinno się długo przechowywać w zwartej pryzmie, gdyż szybko się nagrzewa i fermentuje.
Dlaczego świeża woda dla gęsi jest równie ważna jak pasza?
Gęsi potrzebują stałego dostępu do czystej wody. Piją podczas jedzenia, płuczą dziób i oczyszczają nozdrza. Brak wody może ograniczyć pobieranie paszy i prowadzić do problemów zdrowotnych.
Poidło musi być na tyle głębokie, aby ptak mógł zanurzyć dziób, ale jego konstrukcja powinna ograniczać rozlewanie. Wodę trzeba wymieniać regularnie, ponieważ gęsi szybko zanieczyszczają ją paszą i ściółką.
Dobrze przygotowana pasza dla gęsi nie opiera się na jednym rodzaju ziarna. Powinna łączyć energię ze zbóż, odpowiednie źródło białka, składniki mineralne, witaminy oraz dostęp do wartościowej zielonki. Najmłodszym ptakom najbezpieczniej podawać gotową mieszankę pełnoporcjową, a domowe receptury stosować dopiero po dokładnym ustaleniu proporcji.
Źródło: www.mojarola.pl
