Po okresie wysokich temperatur przychodzą chłodniejsze dni, a duże różnice temperatur mogą być poważnym obciążeniem dla młodych cieląt. Szczególnie narażone są zwierzęta w pierwszych tygodniach życia, których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. Hodowcy powinni w tym okresie zwrócić szczególną uwagę na warunki w kojcach, higienę oraz żywienie.
Problemem nie są wyłącznie ekstremalne upały lub silny mróz. Również gwałtowne wahania temperatury mogą powodować stres termiczny. Dodatkowym obciążeniem jest wiatr oraz wysoka wilgotność. Po długotrwałych upałach organizm młodego zwierzęcia może mieć większe trudności z przystosowaniem się do szybko zmieniających się warunków.
Wahania temperatury są szczególnie groźne dla młodych cieląt
Układ odpornościowy cielęcia w pierwszym okresie życia dopiero się rozwija. Kiedy zwierzę musi przeznaczać dodatkową energię na utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała, mniej pozostaje jej na wzrost i prawidłową odpowiedź immunologiczną.
Stres termiczny może w konsekwencji wpływać na pobieranie paszy, tempo wzrostu oraz odporność. Dlatego okres przejścia od letnich upałów do chłodniejszych dni wymaga od hodowcy dokładniejszej obserwacji młodych zwierząt.
Szczególne znaczenie ma mikroklimat panujący bezpośrednio w miejscu przebywania cielęcia. Temperatura odczytana z termometru zawieszonego wysoko w budynku nie zawsze odpowiada warunkom, w których odpoczywa zwierzę. Przy podłożu może występować przeciąg, a wilgotna ściółka dodatkowo zwiększa utratę ciepła.
Biegunka pozostaje jednym z największych zagrożeń
Jednym z najpoważniejszych problemów zdrowotnych w pierwszych tygodniach życia cieląt jest biegunka. Przytoczony przegląd badań naukowych wskazuje częstość jej występowania na poziomie 19,1 proc., natomiast ryzyko wystąpienia biegunki u noworodków oszacowano na 21,2 proc. Szczególnie niebezpieczny jest drugi tydzień życia, kiedy prawdopodobieństwo śmierci związanej z zapaleniem jelit osiąga najwyższy poziom.
Wśród najważniejszych patogenów odpowiedzialnych za problemy wymienia się E. coli, rotawirusy, koronawirusy oraz Cryptosporidium parvum.
Znaczenie ma również wiek zwierzęcia. Enterotoksynogenna E. coli występuje zazwyczaj u cieląt mających od jednego do czterech dni. Rotawirusy, koronawirusy i kryptosporydia są natomiast częściej stwierdzane u zwierząt w wieku od jednego do trzech tygodni.
7 rzeczy, które warto teraz sprawdzić w cielętniku
Pierwszym krokiem powinno być dokładne sprawdzenie legowiska. Nie wystarczy ocenić ściółki z góry. Warto sięgnąć do jej dolnej warstwy i sprawdzić, czy pozostaje sucha. Jeżeli słoma jest wilgotna, należy dołożyć świeżej ściółki lub wyczyścić kojec. Cielę powinno mieć możliwość odpoczynku w suchym miejscu zabezpieczonym przed przeciągami.
Drugim elementem jest sprawdzenie ruchu powietrza na wysokości, na której znajduje się cielę. To właśnie mikroklimat bezpośrednio przy zwierzęciu ma największe znaczenie. Połączenie niskiej temperatury, wilgoci i ruchu powietrza może wyraźnie zwiększać obciążenie organizmu.
Trzecia kwestia dotyczy żywienia mlekiem. Nie należy gwałtownie zmieniać dawki tylko dlatego, że zmieniła się pogoda. Ilość mleka, jego stężenie oraz sposób przygotowania powinny pozostawać prawidłowe i dostosowane do potrzeb zwierzęcia. Podczas stresu termicznego odpowiednia podaż energii nabiera jeszcze większego znaczenia.
Czwarty punkt to siara. Powinna zostać podana możliwie szybko po urodzeniu i mieć odpowiednią jakość. W pierwszych godzinach życia zdolność jelit cielęcia do wchłaniania immunoglobulin szybko się zmniejsza, dlatego opóźnienie może ograniczyć skuteczność biernego przekazywania odporności.
Piątym elementem jest higiena podczas pozyskiwania siary. Wymię i strzyki powinny zostać oczyszczone i osuszone, a do przechowywania należy używać czystych pojemników. Siara, która nie będzie od razu wykorzystana, powinna zostać odpowiednio zabezpieczona i szybko schłodzona. W przytoczonym badaniu obejmującym ponad 1200 próbek jedynie 28,4 proc. spełniało zalecany limit poniżej 100 tys. jednostek tworzących kolonie na mililitr.
Szóstym punktem jest dokładne mycie sprzętu wykorzystywanego do karmienia. Butelki, smoczki i wiadra mogą uczestniczyć w przenoszeniu drobnoustrojów. Po umyciu powinny zostać pozostawione do higienicznego wyschnięcia. Przed umieszczeniem kolejnego zwierzęcia należy również odpowiednio przygotować i wyczyścić kojec.
Siódmy punkt to regularna obserwacja cieląt. Hodowca powinien zwracać uwagę między innymi na konsystencję odchodów, apetyt, pragnienie i zachowanie. Nagłe ograniczenie pobierania mleka, osowiałość albo pojawienie się biegunki powinny skłonić do dokładniejszego sprawdzenia stanu zwierzęcia.
Przy ochłodzeniu można zmienić godziny karmienia
W okresie dużych wahań temperatury można również dostosować godziny karmienia i pojenia do aktualnych warunków. Podczas wysokich temperatur korzystniejsze mogą być chłodniejsze części dnia.
Przy gwałtownym ochłodzeniu znaczenie może mieć natomiast temperatura podawanych płynów. Odpowiednio ciepły płyn ogranicza konieczność wykorzystywania przez organizm dodatkowej energii do jego ogrzania.
Nie oznacza to jednak, że przy każdej zmianie pogody należy modyfikować cały system żywienia. Najważniejsza pozostaje regularność oraz zapewnienie cielęciu odpowiedniej ilości składników odżywczych i energii.
Biegunka u cielęcia wymaga szybkiej reakcji
Biegunka powoduje utratę dużej ilości płynów oraz elektrolitów, dlatego pogorszenia stanu młodego zwierzęcia nie należy lekceważyć. Cielę powinno być dokładnie obserwowane, a przy pojawieniu się niepokojących objawów konieczne jest szybkie ustalenie przyczyny problemu.
Kontakt z lekarzem weterynarii jest szczególnie ważny, jeżeli ogólny stan zwierzęcia wyraźnie się pogarsza, cielę staje się osowiałe, traci odruch ssania albo biegunka jest silna i często się powtarza.
Samych zmian temperatury hodowca nie jest w stanie zatrzymać. Może jednak przygotować cielęta na zmieniającą się pogodę poprzez utrzymywanie suchego legowiska, ograniczenie przeciągów, odpowiednią higienę, właściwe żywienie oraz regularną kontrolę stanu najmłodszych zwierząt.
Źródło: www.agrarheute.com
