Termin zbioru ziemniaków zależy od odmiany, terminu sadzenia, przebiegu pogody oraz przeznaczenia bulw. Inaczej wygląda zbiór bardzo wczesnych ziemniaków przeznaczonych do szybkiego spożycia, a inaczej ziemniaków, które mają trafić do przechowalni. Najważniejsza jest obserwacja roślin i samych bulw. To właśnie ich dojrzałość, a nie konkretna data w kalendarzu, powinna decydować o rozpoczęciu wykopków.
Po czym poznać, że można wykopać ziemniaki?
Jednym z najbardziej widocznych sygnałów zbliżającego się terminu zbioru jest żółknięcie i zamieranie naci. Rośliny stopniowo przestają intensywnie rosnąć, liście tracą zielony kolor, a łodygi zasychają i pokładają się na powierzchni pola. W przypadku odmian średnio późnych i późnych jest to naturalny etap kończący wegetację.
Nie należy jednak oceniać gotowości do zbioru wyłącznie po wyglądzie części nadziemnej. Nać może przedwcześnie zasychać również wskutek suszy, chorób albo innych niekorzystnych warunków. Dlatego przed rozpoczęciem zbioru warto wykopać kilka krzaków w różnych miejscach pola i sprawdzić stan bulw.
Dojrzały ziemniak powinien mieć odpowiednio wykształconą skórkę. Jeśli podczas pocierania palcem skórka łatwo się ściera, bulwa nie osiągnęła jeszcze pełnej dojrzałości fizjologicznej. W przypadku ziemniaków przeznaczonych do dłuższego przechowywania lepiej poczekać, aż skórka stanie się bardziej trwała i będzie dobrze przylegała do miąższu.
Po czym poznać, że ziemniaki są gotowe do zbioru?
Najprostszym testem jest wykopanie kilku roślin i dokładne obejrzenie bulw. Ziemniaki gotowe do zbioru głównego mają zwykle dobrze wykształconą, odporną na lekkie pocieranie skórkę. Bulwy powinny także osiągnąć wielkość charakterystyczną dla uprawianej odmiany i warunków stanowiska.
Ważnym sygnałem jest również łatwiejsze oddzielanie bulw od stolonów. W miarę dojrzewania połączenie między bulwą a rośliną słabnie. Podczas próbnego wykopania większość ziemniaków nie powinna być już mocno przytwierdzona do podziemnych pędów.
Warto zwrócić uwagę na kondycję całej plantacji. Jeżeli większość naci zaschła, a skórka bulw jest dojrzała, zwykle oznacza to zbliżający się właściwy moment zbioru. Nie warto natomiast czekać bez końca, szczególnie jeśli prognozowane są długotrwałe opady. Nadmiernie mokra gleba utrudnia wykopki i zwiększa ilość ziemi trafiającej wraz z bulwami do zbiornika.
Czy ziemniaki można wykopać, gdy nać jest jeszcze zielona?
Można, ale wiele zależy od celu zbioru. Młode ziemniaki często wykopuje się, gdy nać jest jeszcze częściowo lub nawet całkowicie zielona. Bulwy są wtedy delikatne, mają cienką skórkę i szybko tracą wodę, dlatego przeznacza się je przede wszystkim do bieżącego spożycia.
Inaczej wygląda sytuacja przy ziemniakach przeznaczonych do przechowywania przez kilka miesięcy. Zbyt wczesny zbiór oznacza słabiej wykształconą skórkę, która jest bardziej podatna na otarcia i uszkodzenia podczas kopania, sortowania oraz transportu. Uszkodzone bulwy gorzej się przechowują i są bardziej narażone na rozwój chorób przechowalniczych.
Jeżeli rośliny nadal intensywnie rosną, a skórka bulw łatwo się ściera, zazwyczaj warto jeszcze poczekać. Wyjątkiem mogą być sytuacje, w których dalsze pozostawienie ziemniaków w glebie wiąże się z większym ryzykiem, na przykład z powodu chorób lub bardzo niekorzystnej pogody.
Kiedy wykopuje się młode ziemniaki?
W przypadku odmian bardzo wczesnych i wczesnych najważniejsza jest nie pełna dojrzałość bulw, lecz osiągnięcie przez nie odpowiedniej wielkości handlowej lub użytkowej. Młode ziemniaki mogą być zbierane jeszcze przed naturalnym zaschnięciem naci. Ich skórka pozostaje cienka, dlatego nie nadają się do długiego przechowywania.
Na niewielkiej plantacji lub w ogrodzie można sprawdzić wielkość bulw, delikatnie odgarniając ziemię z boku redliny albo wykopując pojedynczą roślinę. Jeśli większość ziemniaków osiągnęła oczekiwany rozmiar, można rozpocząć zbiór.
W przypadku upraw towarowych termin wykopków zależy także od wymagań odbiorcy oraz sytuacji rynkowej. W produkcji ziemniaka wczesnego liczy się uzyskanie odpowiedniego plonu handlowego w możliwie korzystnym terminie, dlatego zbiór często rozpoczyna się wcześniej niż przy ziemniakach przeznaczonych do przechowywania.
Dlaczego dojrzałość skórki jest tak ważna?
Skórka chroni bulwę przed utratą wody, uszkodzeniami mechanicznymi i częściowo przed wnikaniem patogenów. W czasie wzrostu jest cienka i łatwo odchodzi od powierzchni ziemniaka. Wraz z dojrzewaniem staje się mocniejsza i bardziej odporna.
Ma to szczególne znaczenie podczas zbioru kombajnem lub kopaczką. Ziemniaki są wtedy narażone na kontakt z elementami maszyny, ziemią i innymi bulwami. Niedojrzała skórka łatwiej się ściera, przez co na powierzchni powstają uszkodzenia.
Jeżeli ziemniaki mają być przechowywane przez jesień i zimę, warto zadbać o dobrą dojrzałość skórki przed rozpoczęciem wykopków. Zbyt wczesny zbiór może pogorszyć trwałość przechowalniczą nawet wtedy, gdy same bulwy osiągnęły już dużą średnicę.
Jak pogoda wpływa na termin wykopków?
Ziemniaki najlepiej zbierać przy względnie suchej pogodzie i odpowiedniej wilgotności gleby. Bardzo mokre stanowisko utrudnia pracę maszyn, powoduje oblepianie bulw ziemią i może zwiększać ryzyko uszkodzeń. Z kolei bardzo sucha, twarda gleba również nie jest idealna, ponieważ bryły mogą uderzać w ziemniaki podczas zbioru.
Duże znaczenie ma temperatura. Przy chłodnej pogodzie bulwy stają się bardziej podatne na obicia i pęknięcia. Dlatego późnego zbioru nie warto niepotrzebnie odkładać do momentu, gdy gleba jest już bardzo zimna.
Przed rozpoczęciem większych wykopków dobrze sprawdzić prognozę na kilka kolejnych dni. Jeśli nadchodzi długi okres opadów, niekiedy korzystniejsze jest rozpoczęcie zbioru nieco wcześniej, pod warunkiem że skórka osiągnęła odpowiednią dojrzałość.
Czy trzeba usuwać nać przed wykopkami?
W produkcji towarowej nać bywa usuwana przed zbiorem, aby zatrzymać wzrost bulw, ułatwić dojrzewanie skórki oraz usprawnić pracę kombajnu. Po zniszczeniu lub naturalnym zamieraniu naci pozostawia się bulwy przez pewien czas w glebie, aby skórka mogła się wzmocnić.
Termin między usunięciem naci a wykopkami zależy od warunków i technologii produkcji. Nie należy zakładać, że po określonej liczbie dni wszystkie plantacje będą gotowe do zbioru. Najbardziej wiarygodna pozostaje kontrola skórki bezpośrednio na bulwach.
W przydomowym ogrodzie dodatkowe usuwanie naci zazwyczaj nie jest konieczne, jeśli rośliny naturalnie kończą wegetację. Wystarczy obserwować plantację i wykonywać próbne wykopki.
Jak zrobić próbny wykop przed zbiorem?
Próbnego wykopu nie warto wykonywać tylko w jednym miejscu. Najlepiej wybrać kilka punktów plantacji, zwłaszcza jeżeli gleba lub kondycja roślin jest zróżnicowana. Z każdego miejsca można wykopać po kilka krzaków i porównać wielkość oraz dojrzałość ziemniaków.
Po oczyszczeniu bulwy z luźnej ziemi należy delikatnie potrzeć powierzchnię kciukiem. Jeśli skórka łatwo się przesuwa i schodzi, ziemniaki przeznaczone do przechowywania powinny jeszcze pozostać w glebie. Jeśli jest mocno związana z bulwą i nie odchodzi przy lekkim nacisku, to jeden z najważniejszych sygnałów gotowości do zbioru.
Przy okazji warto sprawdzić, czy ziemniaki nie mają oznak gnicia, silnych uszkodzeń przez szkodniki lub objawów chorób. Pozwala to nie tylko ustalić termin wykopków, lecz także wcześniej ocenić jakość przyszłego plonu.
Co się stanie, jeśli ziemniaki zostaną wykopane za wcześnie?
Zbyt wczesny zbiór może oznaczać niższy plon, ponieważ bulwy nie zdążyły jeszcze osiągnąć docelowej wielkości. Problemem jest również delikatna skórka, która łatwo uszkadza się podczas pracy maszyn i transportu.
Takie ziemniaki mogą być odpowiednie do szybkiego spożycia, ale zdecydowanie gorzej nadają się do wielomiesięcznego przechowywania. Każde obtarcie lub skaleczenie zwiększa utratę wody i tworzy miejsce, przez które mogą wnikać mikroorganizmy, dlatego przy ziemniakach późniejszych warto oddzielić moment osiągnięcia odpowiedniej wielkości od pełnej gotowości do zbioru. Duża bulwa nie zawsze oznacza bulwę dojrzałą.
Czy można zbyt długo czekać ze zbiorem ziemniaków?
Pozostawianie dojrzałych bulw w glebie przez długi czas także może być niekorzystne. Plantację mogą utrudnić intensywne opady, a na ciężkich stanowiskach gleba staje się wtedy trudna do przesiewania przez elementy robocze kombajnu. Wraz z ochłodzeniem zwiększa się też podatność bulw na uszkodzenia mechaniczne.
Na termin zbioru wpływa również zdrowotność plantacji. Jeśli pojawia się duże ryzyko gnicia lub innych problemów, dalsze oczekiwanie nie zawsze przynosi korzyści. Decyzja powinna więc uwzględniać zarówno stopień dojrzałości bulw, jak i warunki panujące na polu.
Odpowiedź na pytanie ,po czym poznać, że można wykopać ziemniaki, sprowadza się przede wszystkim do obserwacji naci i wykonania próbnego wykopu. Przy zbiorze na przechowanie najważniejszym sygnałem jest mocna skórka, która nie schodzi przy lekkim pocieraniu. Jeśli dodatkowo większość roślin zakończyła wegetację, bulwy osiągnęły odpowiednią wielkość, a pogoda sprzyja pracy w polu, można planować rozpoczęcie wykopków.
Źródło: www.mojarola.pl
