Prawidłowe ustawienie siewnika ma bezpośredni wpływ na obsadę roślin, zużycie materiału siewnego i późniejsze wyrównanie plantacji. Sama pozycja przekładni nie daje pewności, że maszyna wysieje dokładnie tyle ziarna, ile zakładamy, dlatego przed rozpoczęciem pracy warto wykonać próbę kręconą. Ile obrotów kołem siewnika? Nie istnieje jedna liczba odpowiednia dla każdego modelu, ponieważ zależy ona między innymi od szerokości roboczej maszyny i obwodu jej koła.
Ile obrotów kołem siewnika?
Liczba obrotów koła podczas próby kręconej powinna odpowiadać określonej powierzchni, najczęściej 1/100 ha, czyli 100 m². Dzięki temu wynik jest łatwy do przeliczenia na kilogramy materiału siewnego przypadające na hektar.
Aby obliczyć potrzebną liczbę obrotów, trzeba znać szerokość roboczą siewnika oraz rzeczywisty obwód koła napędzającego aparat wysiewający. Liczba obrotów wynika ze wzoru:
liczba obrotów = powierzchnia próby / (szerokość robocza × obwód koła)
Jeżeli próbę wykonujemy dla 100 m², siewnik ma szerokość 3 m, a obwód jego koła wynosi 2 m, obliczenie będzie wyglądało następująco:
100 / (3 × 2) = 16,67 obrotu
W takim przypadku wykonujemy około 16,7 obrotu kołem. Jeżeli chcemy przeprowadzić próbę dla większej powierzchni, odpowiednio zwiększamy liczbę obrotów.
Dlaczego nie ma jednej liczby obrotów dla każdego siewnika?
Różne siewniki mają odmienne szerokości robocze i rozmiary kół. Siewnik o szerokości 2,5 m będzie potrzebował innej liczby obrotów niż maszyna o szerokości 3 m, nawet jeśli oba modele mają identyczne koła.
Różnice pojawiają się również pomiędzy poszczególnymi wersjami tego samego siewnika. W starszych maszynach mogły być montowane inne opony, a podczas eksploatacji użytkownik mógł wymienić koła na elementy o innym rozmiarze, dlatego podawanie jednej uniwersalnej wartości może prowadzić do błędnego ustawienia normy wysiewu. Najbezpieczniej sprawdzić instrukcję konkretnej maszyny lub samodzielnie wyznaczyć rzeczywisty obwód koła.
Jak zmierzyć obwód koła siewnika?
Najprostszym sposobem jest wykonanie oznaczenia na oponie i podłożu, a następnie przetoczenie siewnika do momentu wykonania przez koło jednego pełnego obrotu. Odległość pomiędzy początkiem i końcem tego odcinka odpowiada obwodowi koła.
Pomiar warto wykonać na równej powierzchni. Jeszcze dokładniejszy wynik można uzyskać, mierząc kilka pełnych obrotów, a później dzieląc pokonaną odległość przez ich liczbę.
Przykładowo, jeśli podczas pięciu obrotów koło pokonało 9,8 m, jego średni obwód wynosi 1,96 m. Taką wartość można następnie wykorzystać do obliczenia liczby obrotów potrzebnych podczas próby.
Jak prawidłowo wykonać próbę kręconą siewnika?
Najpierw trzeba przygotować materiał siewny, który rzeczywiście będzie używany podczas siewu. Próba wykonana na innym ziarnie może dać wynik, który później nie będzie odpowiadał rzeczywistej normie wysiewu.
Następnie należy ustawić przekładnię siewnika zgodnie z tabelą wysiewu lub wcześniejszym doświadczeniem. Tabela stanowi punkt wyjścia, a nie gwarancję uzyskania dokładnej dawki, ponieważ poszczególne partie nasion różnią się wielkością, masą i sposobem przesypywania.
Pod redlice lub przewody nasienne trzeba podstawić pojemnik albo specjalną rynnę przeznaczoną do wykonania próby. Ważne jest zebranie całego materiału wysianego podczas określonej liczby obrotów.
Przed właściwą próbą warto wykonać kilka obrotów kołem, aby wypełnić aparaty wysiewające ziarnem. Dopiero później opróżnia się pojemnik i rozpoczyna właściwe odmierzanie.
Ile razy kręcić kołem podczas próby?
Najwygodniej przeprowadzić próbę odpowiadającą powierzchni 100 m². Wynik wystarczy wtedy pomnożyć przez 100, aby otrzymać teoretyczną ilość materiału wysiewanego na hektar.
Jeżeli przykładowo podczas próby dla 100 m² zebrano 1,8 kg pszenicy, przewidywana norma wynosi:
1,8 kg × 100 = 180 kg/ha
Próba na 100 m² pozwala uzyskać dość czytelny wynik, ale można również zastosować inną powierzchnię. Najważniejsze jest prawidłowe przeliczenie wyniku na hektar.
Czy można zrobić próbę na 1 ar?
Tak, 1 ar to właśnie 100 m², czyli 1/100 hektara. Jest to bardzo wygodna powierzchnia do przeprowadzania próby kręconej, ponieważ wynik wystarczy pomnożyć przez 100.
Przykładowo, jeżeli do pojemnika trafiło 2,1 kg jęczmienia, odpowiada to teoretycznej normie około 210 kg/ha. Jeśli wynik jest za wysoki lub za niski, trzeba zmienić ustawienie przekładni i powtórzyć próbę.
Nie należy zakładać, że pierwsze ustawienie będzie od razu prawidłowe. Dwie lub trzy kolejne próby mogą być potrzebne do dokładnego dostosowania dawki.
Ile obrotów kołem siewnik Poznaniak?
Nie należy przyjmować jednej wartości dla wszystkich siewników Poznaniak, ponieważ maszyny występowały w różnych wersjach i szerokościach roboczych. Znaczenie ma również zastosowane koło oraz jego rzeczywisty obwód.
W popularnym siewniku o szerokości około 2,7 m lub 3 m liczba obrotów odpowiadająca 100 m² będzie wynikać właśnie z szerokości oraz obwodu koła. Jeśli przykładowo Poznaniak ma szerokość 2,7 m, a koło ma rzeczywisty obwód 2 m, obliczenie wygląda następująco:
100 / (2,7 × 2) = 18,52 obrotu
Dla siewnika 3-metrowego przy tym samym obwodzie koła będzie to:
100 / (3 × 2) = 16,67 obrotu
Są to przykłady obliczeniowe, a nie wartości właściwe dla każdej wersji Poznaniaka. W starszym siewniku najlepiej zmierzyć koło i zastosować wzór zamiast opierać się wyłącznie na liczbie zapamiętanej z innej maszyny.
Dlaczego warto sprawdzić instrukcję Poznaniaka?
W instrukcji konkretnego modelu producent może podawać gotową liczbę obrotów potrzebną do wykonania próby. Jest to wygodne rozwiązanie, o ile maszyna nadal posiada koła i elementy napędu zgodne z fabryczną konfiguracją.
W przypadku kilkudziesięcioletniego siewnika sytuacja może wyglądać inaczej. Opony mogły być wielokrotnie wymieniane, a niektóre elementy przekładni lub napędu mogły zostać zastąpione częściami pochodzącymi z innego wariantu.
Jeżeli wynik próby wyraźnie odbiega od oczekiwań, warto więc sprawdzić zarówno tabelę wysiewu, jak i stan techniczny maszyny.
Jak obliczyć obroty dla siewnika 2,5 m?
Załóżmy, że szerokość robocza wynosi 2,5 m, a zmierzony obwód koła to 1,9 m. Dla powierzchni 100 m² otrzymujemy:
100 / (2,5 × 1,9) = około 21,05 obrotu
Oznacza to, że podczas próby trzeba wykonać około 21 obrotów kołem. Niewielkie zaokrąglenie wyniku jest możliwe, jednak przy bardzo dokładnym ustawianiu warto wykonać również odpowiednią część obrotu.
Po zakończeniu próby materiał należy dokładnie zważyć. Dopiero masa zebranych nasion pokazuje, jaką normę można przewidywać podczas rzeczywistej pracy.
Jak obliczyć obroty dla siewnika 3 m?
Przy szerokości 3 m liczba obrotów będzie mniejsza, ponieważ podczas jednego obrotu koła siewnik teoretycznie obsiewa większą powierzchnię. Jeśli obwód koła wynosi 1,9 m, obliczenie będzie następujące:
100 / (3 × 1,9) = około 17,54 obrotu
Przy obwodzie 2 m wystarczyłoby około 16,67 obrotu. Już niewielka różnica w obwodzie wpływa więc na wynik próby.
Z tego powodu dobrze jest mierzyć koło konkretnej maszyny zamiast korzystać z danych dotyczących podobnego siewnika sąsiada.
Jak zważyć ziarno po próbie kręconej?
Najlepiej wykorzystać dokładną wagę elektroniczną. Przy mniejszych próbach różnica kilkudziesięciu gramów może po przeliczeniu na hektar oznaczać kilka kilogramów materiału siewnego.
Najpierw należy zważyć pusty pojemnik lub wyzerować wagę z pojemnikiem. Następnie wsypujemy zebrane podczas próby ziarno i odczytujemy jego masę.
Jeżeli wykonujemy próbę dla 100 m², każdy kilogram odpowiada 100 kg/ha. Wynik 1,65 kg oznacza zatem teoretycznie około 165 kg/ha.
Jak ustawić siewnik na 180 kg pszenicy?
Jeżeli celem jest wysiew 180 kg/ha, podczas próby odpowiadającej 100 m² powinno zostać zebrane około 1,8 kg ziarna. Pozycję przekładni należy regulować tak długo, aż wynik będzie możliwie zbliżony do założonej wartości.
Jeżeli podczas pierwszej próby uzyskamy 2 kg, siewnik wysiewa około 200 kg/ha. Trzeba wtedy zmniejszyć dawkę i wykonać próbę ponownie.
Gdy natomiast wynik wyniesie 1,6 kg, teoretyczna dawka to około 160 kg/ha. W takiej sytuacji ustawienie należy zwiększyć.
Dlaczego tabela wysiewu nie zawsze się zgadza?
Tabela wysiewu została przygotowana dla określonych warunków i materiału. Rzeczywiste nasiona mogą jednak różnić się od tych wykorzystanych podczas opracowywania danych producenta.
Drobne i lekkie ziarno może przesypywać się inaczej niż grube nasiona o wysokiej masie tysiąca ziaren. Również zaprawa nasienna może zmieniać właściwości powierzchni materiału.
Znaczenie ma także stopień zużycia aparatów wysiewających. W starszym siewniku elementy pracujące przez wiele sezonów mogą podawać materiał inaczej niż w nowej maszynie.
Czy próbę trzeba wykonywać przy każdej zmianie odmiany?
Warto ją powtórzyć przynajmniej wtedy, gdy zmienia się gatunek, odmiana albo partia materiału o wyraźnie innych parametrach. Samo ustawienie odpowiedniej masy na hektar nie zawsze wystarcza do uzyskania oczekiwanej obsady.
Przykładowo dwie odmiany pszenicy mogą mieć bardzo różną masę tysiąca ziaren. Wysianie identycznej liczby kilogramów może więc oznaczać inną liczbę ziaren na metrze kwadratowym.
Przy nowoczesnym podejściu normę wysiewu zbóż warto ustalać na podstawie oczekiwanej liczby ziaren na metr kwadratowy, zdolności kiełkowania i masy tysiąca ziaren.
Jak obliczyć normę wysiewu z masy tysiąca ziaren?
Jeżeli znamy masę tysiąca ziaren, możemy precyzyjniej dobrać ilość materiału siewnego. Potrzebna będzie również docelowa obsada oraz zdolność kiełkowania podana dla konkretnej partii nasion.
Dwie partie pszenicy mogą mieć MTZ wynoszącą przykładowo 40 g i 50 g. Aby wysiać podobną liczbę kiełkujących ziaren, cięższego materiału trzeba zastosować więcej w przeliczeniu na kilogramy.
Dzięki temu norma nie wynika wyłącznie z przyzwyczajenia typu 180 czy 200 kg/ha. Jest dostosowana do rzeczywistego materiału, który trafia do siewnika.
Czy próba kręcona wykonana na podnośniku jest dokładna?
Siewnik często podnosi się, aby można było swobodnie obracać kołem napędowym. Jest to praktyczna metoda, ale trzeba pamiętać, że rzeczywista praca w polu może wprowadzać dodatkowe różnice.
Poślizg koła, zapadanie się w miękką glebę oraz nierówności powierzchni mogą zmienić liczbę obrotów przypadających na rzeczywiście przejechany dystans. Dlatego próba kręcona jest bardzo dobrym punktem wyjścia, ale nie zwalnia z kontroli podczas siewu.
Po obsianiu kilku hektarów warto porównać zużycie materiału z oczekiwanym wynikiem. Jeżeli różnica jest znacząca, ustawienie należy ponownie sprawdzić.
Jak szybko obracać kołem podczas próby?
Kołem powinno się kręcić równomiernie, bez gwałtownego szarpania i bardzo wysokiej prędkości. Chodzi o możliwie wierne odwzorowanie normalnej pracy mechanizmu wysiewającego.
Zbyt szybkie obracanie może powodować inne zachowanie nasion w aparatach wysiewających niż podczas pracy w polu. Z kolei bardzo powolne i nieregularne ruchy mogą utrudnić uzyskanie powtarzalnego wyniku.
Jeżeli po wykonaniu dwóch takich samych prób otrzymujemy bardzo podobne masy ziarna, jest to dobry znak. Duża różnica pomiędzy kolejnymi próbami powinna skłonić do sprawdzenia siewnika.
Co sprawdzić, gdy siewnik wysiewa nierówno?
Pierwszym elementem są aparaty wysiewające. Powinny obracać się płynnie i podawać materiał bez zacięć, nadmiernego luzu oraz widocznych uszkodzeń.
Trzeba również skontrolować przekładnię, łańcuchy, koła zębate i elementy przenoszące napęd. Zużyte lub luźne części mogą powodować nieregularną pracę.
Warto też sprawdzić przewody nasienne i redlice. Zablokowany przewód może całkowicie zatrzymać wysiew w jednym rzędzie, mimo że całkowita masa ziarna z próby wygląda prawidłowo.
Czy ciśnienie w oponie wpływa na wynik?
Może mieć wpływ, ponieważ zmienia rzeczywisty promień toczenia koła. Różnica zwykle nie będzie ogromna, ale przy dokładnym ustawieniu maszyny warto zadbać o prawidłowe i podobne warunki.
Szczególnie znaczące mogą być bardzo zużyte opony albo zastosowanie ogumienia o innym rozmiarze niż fabryczne. W takim przypadku liczba obrotów podawana w starej instrukcji może nie odpowiadać rzeczywistości.
Najprostsze rozwiązanie to ponowne zmierzenie drogi pokonywanej podczas pełnego obrotu koła. Wtedy do obliczeń wykorzystujemy faktyczny obwód.
Czy wystarczy wykonać jedną próbę?
Lepiej wykonać przynajmniej dwie próby po osiągnięciu oczekiwanego ustawienia. Jeżeli wyniki są do siebie zbliżone, można uznać, że aparat wysiewający pracuje powtarzalnie.
Przykładowo pierwsza próba może dać 1,79 kg, a druga 1,82 kg. Tak niewielka różnica przy planowanej normie około 180 kg/ha jest naturalna.
Jeżeli jednak jedna próba daje 1,6 kg, a następna 2 kg, trzeba znaleźć przyczynę. Może nią być nieprawidłowe obracanie kołem, problem z napędem albo nierównomierne podawanie materiału.
Najczęstszy błąd popełniany przy liczeniu obrotów koła siewnika
Częstym błędem jest przepisanie liczby obrotów z instrukcji innego siewnika lub przyjęcie wartości stosowanej przez sąsiada. Maszyny mogą wyglądać podobnie, ale mieć inną szerokość roboczą lub koła.
Drugi problem to wykonanie próby bez wcześniejszego napełnienia aparatów wysiewających. Pierwsze obroty są wtedy częściowo zużywane na doprowadzenie materiału do mechanizmu, przez co wynik może być zaniżony.
Błędem jest również ustawienie siewnika tylko według tabeli bez wykonania kontroli. Kilkanaście minut poświęconych na próbę może zapobiec wysianiu zbyt dużej albo zbyt małej ilości nasion na całym polu.
Jak najprościej ustalić, ile obrotów wykonać?
Najpewniejsza metoda polega na zmierzeniu obwodu koła, sprawdzeniu szerokości roboczej i obliczeniu liczby obrotów odpowiadającej 100 m². Przy powierzchni próby wynoszącej 1 ar korzystamy z prostego działania: 100 dzielimy przez szerokość siewnika i obwód koła.
Jeżeli siewnik ma 3 m szerokości, a koło podczas jednego pełnego obrotu pokonuje 2 m, potrzeba około 16,7 obrotu. Jeżeli przy tej próbie zbierzemy 1,8 kg ziarna, siewnik jest teoretycznie ustawiony na około 180 kg/ha.
Przy siewniku Poznaniak najlepiej nie opierać się wyłącznie na gotowej liczbie obrotów. Wystarczy zmierzyć obwód koła, uwzględnić szerokość roboczą maszyny i wykonać próbę kręconą. Dzięki temu można sprawdzić ustawienie na własnym materiale siewnym i w razie potrzeby skorygować je jeszcze przed wyjazdem w pole.
Źródło: www.mojarola.pl
