Zarośnięty albo zamulony rów może prowadzić do zastojów wody, podtapiania pól i problemów na sąsiednich działkach. Gdy pojawia się potrzeba jego oczyszczenia, często powstaje jednak spór o to, kto powinien wykonać prace i za nie zapłacić. Odpowiedź na pytanie do kogo należy czyszczenie rowów melioracyjnych zależy przede wszystkim od rodzaju urządzenia, właścicieli gruntów odnoszących z niego korzyści oraz tego, czy rów znajduje się w działalności spółki wodnej. Obowiązujące Prawo wodne nie przewiduje zasady, zgodnie z którą wszystkie takie rowy utrzymują Wody Polskie.
Czym jest rów melioracyjny?
Rów melioracyjny jest jednym z urządzeń wykorzystywanych do regulowania stosunków wodnych na gruntach. Jego zadaniem może być między innymi odprowadzanie nadmiaru wody z pól, łąk i innych terenów rolniczych, a w odpowiednich systemach także wspomaganie gospodarowania wodą w okresach jej niedoboru.
W praktyce rowy melioracyjne tworzą często całe sieci. Woda z mniejszych urządzeń trafia do większych rowów, kanałów lub innych odbiorników. Sprawność jednego odcinka może więc wpływać na sytuację na wielu działkach.
Nie każdy rów znajdujący się przy działce jest jednak rowem melioracyjnym. Inne zasady mogą dotyczyć na przykład rowów przydrożnych służących odwodnieniu drogi, cieków naturalnych czy urządzeń należących do innych podmiotów. Przed ustaleniem, kto odpowiada za utrzymanie konkretnego obiektu, należy więc określić jego charakter.
Prawo wodne zalicza rowy do urządzeń melioracji wodnych, jeżeli służą celom związanym z melioracją. Właśnie ta kwalifikacja ma duże znaczenie przy ustalaniu obowiązku konserwacji.
Do kogo należy czyszczenie rowów melioracyjnych?
Zgodnie z Prawem wodnym utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów. Jeżeli natomiast dane urządzenia są objęte działalnością spółki wodnej działającej na danym terenie albo odpowiedniego związku spółek wodnych, obowiązek wykonuje spółka lub taki związek.
Oznacza to, że nie można automatycznie przyjąć, iż rów powinien wyczyścić urząd gminy albo Wody Polskie. W przypadku typowego rowu melioracyjnego obowiązek jego utrzymywania jest związany z właścicielami gruntów zainteresowanymi prawidłowym działaniem urządzenia.
Czyszczenie rowu może obejmować między innymi usunięcie namułu, roślinności ograniczającej przepływ, przeszkód powodujących piętrzenie wody czy wykonanie innych prac potrzebnych do zachowania jego funkcji. Zakres robót powinien być dostosowany do rzeczywistego stanu urządzenia.
Jeżeli przez rów odprowadzana jest woda z kilku lub kilkunastu działek, sprawa może więc dotyczyć większej liczby właścicieli, a nie wyłącznie osoby posiadającej grunt bezpośrednio przy jednym fragmencie urządzenia.
Czyją własnością są rowy melioracyjne?
Nie istnieje zasada, zgodnie z którą wszystkie rowy melioracyjne w Polsce należą do jednego podmiotu. W praktyce mogą znajdować się na gruntach należących do osób prywatnych, przedsiębiorstw, jednostek samorządu albo innych właścicieli.
Przy ustalaniu odpowiedzialności za utrzymanie rowu znaczenie ma nie tylko jego położenie, lecz także to, jakie grunty korzystają z funkcjonowania danego urządzenia. Przepisy dotyczące utrzymywania urządzeń melioracyjnych odnoszą się do zainteresowanych właścicieli gruntów, dlatego ustalenie samego przebiegu rowu na mapie nie zawsze rozstrzyga wszystkie kwestie dotyczące jego utrzymania. Może się zdarzyć, że urządzenie wpływa na stosunki wodne na większym obszarze i służy kilku nieruchomościom.
Jeżeli nie wiadomo, jaki status ma konkretny rów, warto zacząć od dokumentacji działki oraz informacji dotyczących urządzeń melioracyjnych na danym obszarze. Pomocne może być również ustalenie, czy działa tam spółka wodna zajmująca się utrzymaniem melioracji.
Czy rowy melioracyjne należą do Wód Polskich?
Nie można przyjąć, że wszystkie rowy melioracyjne należą do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Sam fakt, że rów służy odprowadzaniu wody, nie oznacza jeszcze, że Wody Polskie są jego właścicielem albo podmiotem zobowiązanym do jego regularnego koszenia i odmulania.
Wody Polskie mają natomiast określone kompetencje związane z gospodarką wodną oraz egzekwowaniem obowiązku utrzymywania urządzeń melioracyjnych. Nie oznacza to jednak, że pracownicy tej instytucji powinni przyjechać i oczyścić każdy rów znajdujący się na prywatnych gruntach.
To rozróżnienie jest ważne, ponieważ Wody Polskie wykonują również zadania związane z wodami oraz urządzeniami pozostającymi w zarządzie państwowym. Nie należy utożsamiać takich obiektów z każdym rowem melioracyjnym znajdującym się na terenie gminy.
Co się stanie, jeśli właściciele nie czyszczą rowu?
Jeżeli obowiązek utrzymywania urządzenia melioracyjnego nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich może wszcząć postępowanie. Może następnie w drodze decyzji ustalić szczegółowy zakres oraz termin wykonania potrzebnych prac.
Istotne jest przy tym to, że obowiązki mogą zostać rozłożone proporcjonalnie do korzyści odnoszonych przez poszczególnych właścicieli gruntów. Nie zawsze musi więc obowiązywać prosty podział polegający na tym, że każdy czyści wyłącznie fragment znajdujący się przy swojej nieruchomości.
Takie rozwiązanie ma znaczenie szczególnie w rozbudowanych systemach melioracyjnych. Zablokowanie jednego fragmentu rowu może bowiem pogorszyć odpływ wody z działek położonych znacznie dalej.
Czy gmina ma obowiązek czyścić rów melioracyjny?
Nie zawsze. To, że rów znajduje się na terenie konkretnej gminy, nie oznacza jeszcze, że jego utrzymanie automatycznie należy do urzędu gminy.
Inaczej będzie wyglądała sytuacja, gdy obowiązek utrzymania konkretnego urządzenia spoczywa na gminie, a inaczej wtedy, gdy rów stanowi element melioracji służącej prywatnym gruntom rolnym. Znaczenie ma również działalność lokalnej spółki wodnej.
Częstym źródłem nieporozumień jest mylenie rowu melioracyjnego z rowem przydrożnym. Jeżeli urządzenie służy odwodnieniu drogi, odpowiedzialność za jego utrzymanie może być związana z zarządcą danej drogi, a nie z zasadami dotyczącymi typowej melioracji rolniczej, dlatego przed zgłoszeniem zaniedbanego rowu do gminy warto najpierw ustalić jego status i funkcję.
Kiedy za rów odpowiada spółka wodna?
Spółki wodne mogą zajmować się utrzymywaniem urządzeń melioracyjnych na określonym obszarze. Jeżeli konkretny rów jest objęty działalnością takiej spółki, to właśnie ona może wykonywać prace związane z jego konserwacją.
Nie oznacza to jednak, że każda działka położona na terenie gminy automatycznie jest objęta działalnością spółki. Trzeba sprawdzić zakres jej działania oraz urządzenia, którymi rzeczywiście się zajmuje.
Spółki wodne mogą wykonywać między innymi koszenie rowów, odmulanie, usuwanie zakrzaczeń i inne prace potrzebne do zachowania drożności systemu. Konkretne zadania zależą jednak od lokalnej organizacji i zakresu działalności danej spółki.
Czy można samemu wyczyścić rów melioracyjny?
Bieżące prace konserwacyjne służące utrzymaniu drożności rowu są czym innym niż jego przebudowa. Usunięcie nadmiernej roślinności czy namułu w celu zachowania prawidłowego przepływu nie powinno prowadzić do samowolnego zmieniania parametrów urządzenia.
Problem może powstać wtedy, gdy właściciel chce znacząco pogłębić rów, zmienić jego przebieg, wykonać przepust, zmodyfikować skarpy albo w inny sposób zmienić funkcjonowanie urządzenia. Takie działania mogą podlegać dodatkowym wymogom i przed rozpoczęciem robót należy ustalić wymagane formalności.
Przy czyszczeniu trzeba również uważać na elementy infrastruktury znajdujące się w rowie i jego sąsiedztwie. Uszkodzenie drenów, przepustów czy innych urządzeń może pogorszyć funkcjonowanie całego systemu.
Kto powinien usunąć trawę i krzewy z rowu?
Jeżeli roślinność ogranicza przepływ i rów wymaga konserwacji, jej usunięcie może być częścią obowiązku utrzymywania urządzenia. Nie oznacza to jednak konieczności całkowitego pozbawienia rowu każdej rośliny.
Przy utrzymywaniu urządzeń melioracyjnych trzeba brać pod uwagę zarówno ich sprawność, jak i obowiązujące wymagania dotyczące ochrony środowiska. W praktyce chodzi przede wszystkim o zapewnienie właściwego działania rowu bez wykonywania niepotrzebnych prac.
Jeżeli gęste zarośla blokują przepływ wody, powodują powstawanie zatorów albo utrudniają funkcjonowanie urządzenia, może być konieczne ich ograniczenie.
Przy większych pracach warto wcześniej sprawdzić, czy na danym terenie nie obowiązują dodatkowe ograniczenia, na przykład związane z ochroną przyrody.
Co zrobić, gdy sąsiad nie czyści swojego odcinka rowu?
Najpierw warto ustalić, czy rzeczywiście jest to urządzenie melioracyjne i kto odpowiada za jego utrzymanie. Sam fakt, że fragment rowu przebiega przy działce sąsiada, nie zawsze wystarcza do rozstrzygnięcia całej odpowiedzialności.
Jeżeli niedrożny odcinek powoduje problemy z odpływem wody, a właściciele nie są w stanie wspólnie ustalić sposobu wykonania prac, sprawę można zgłosić do właściwej jednostki Wód Polskich.
Organ może zbadać sytuację i, jeżeli obowiązek utrzymania urządzenia rzeczywiście nie jest wykonywany, określić w decyzji zakres oraz termin wykonania prac. Przy ustalaniu obowiązków może mieć znaczenie również to, jakie korzyści poszczególni właściciele odnoszą z funkcjonowania urządzenia.
Nie warto natomiast samodzielnie wchodzić na cudzy teren i rozpoczynać robót bez ustalenia podstawy takiego działania, szczególnie jeżeli między właścicielami istnieje spór.
Jak sprawdzić, kto odpowiada za konkretny rów?
Najpierw należy ustalić numer działki, przez którą przebiega rów, oraz jego rzeczywistą funkcję. Warto sprawdzić, czy jest to urządzenie melioracyjne, rów związany z drogą, czy może inny obiekt wodny.
Następnym krokiem może być kontakt z lokalną spółką wodną, jeżeli działa ona na danym obszarze. Można wtedy ustalić, czy urządzenie znajduje się w zakresie jej działalności.
Jeżeli sytuacja nadal pozostaje niejasna, można zwrócić się do właściwej jednostki Wód Polskich. Jest to szczególnie istotne, gdy rów obsługuje większą liczbę działek albo pomiędzy właścicielami istnieje spór dotyczący zakresu prac.
W przypadku typowego urządzenia melioracyjnego odpowiedź na pytanie, do kogo należy czyszczenie rowów melioracyjnych, jest związana przede wszystkim z zainteresowanymi właścicielami gruntów. Jeżeli natomiast urządzenie jest objęte działalnością spółki wodnej lub związku spółek wodnych, jego utrzymaniem zajmuje się odpowiednio ten podmiot. Nie należy natomiast zakładać, że każdy rów melioracyjny powinien być automatycznie czyszczony przez Wody Polskie.
Źródło: www.mojarola.pl
