Ziemniaki nie mają jednego, sztywnego terminu zbioru. Pierwsze młode bulwy można wykopywać już po około 60 dniach od sadzenia, podczas gdy odmiany późne potrzebują nawet 130 do 150 dni, aby osiągnąć pełną dojrzałość. W praktyce o rozpoczęciu wykopków decydują nie tylko dni zapisane w kalendarzu, ale także odmiana ziemniaka, termin sadzenia, temperatura gleby, opady oraz stan naci. Po jakim czasie od posadzenia zbiera się więc ziemniaki i jak rozpoznać, że bulwy są już gotowe?
Po jakim czasie od posadzenia zbiera się ziemniaki?
W przypadku większości odmian ziemniaka od posadzenia sadzeniaków do zbioru mija od około 70 do 140 dni. Rozpiętość jest duża, ponieważ poszczególne odmiany mają różną długość okresu wegetacji. Wczesne ziemniaki rozwijają bulwy znacznie szybciej niż odmiany przeznaczone do jesiennego zbioru i długiego przechowywania.
Orientacyjnie bardzo wczesne ziemniaki mogą nadawać się do pierwszego zbioru po około 60 do 80 dniach. Odmiany wczesne potrzebują zwykle około 80 do 100 dni, średnio wczesne około 100 do 120 dni, a średnio późne i późne nawet 120 do 150 dni.
Nie oznacza to jednak, że po upływie określonej liczby dni należy bezwzględnie rozpocząć wykopki. Ziemniak, czyli Solanum tuberosum, bardzo silnie reaguje na warunki pogodowe. Chłodna wiosna może opóźnić wschody i rozwój roślin, natomiast odpowiednia temperatura oraz dostęp do wody mogą przyspieszyć budowanie plonu.
Kiedy wykopywać młode ziemniaki?
Młode ziemniaki zbiera się przed osiągnięciem przez bulwy pełnej dojrzałości fizjologicznej. Zależy nam wtedy przede wszystkim na charakterystycznym smaku, cienkiej skórce i niewielkich, świeżych bulwach, a nie na ich zdolności do wielomiesięcznego przechowywania.
Przy sprzyjających warunkach pierwsze ziemniaki można wykopać mniej więcej 8 do 10 tygodni po posadzeniu. W uprawach przyspieszonych oraz przy zastosowaniu bardzo wczesnych odmian termin może przypadać jeszcze wcześniej. Duże znaczenie ma jednak temperatura gleby na początku sezonu. Sadzeniaki umieszczone w zimnej ziemi mogą długo pozostawać bez widocznych wschodów.
Dobrym sygnałem dla ogrodnika jest kwitnienie roślin. W tym czasie pod krzakiem zwykle znajdują się już rozwijające się bulwy. Nie oznacza to, że kwitnienie zawsze wyznacza dokładną datę zbioru, ale można wtedy ostrożnie sprawdzić jedno stanowisko i ocenić wielkość ziemniaków.
Jeżeli bulwy mają już oczekiwaną średnicę, część można zebrać na bieżące potrzeby. Pozostawienie pozostałych roślin w ziemi pozwoli bulwom dalej zwiększać masę.
Kiedy zbiera się ziemniaki posadzone w kwietniu?
Kwiecień jest jednym z najczęściej wybieranych miesięcy do sadzenia ziemniaków w Polsce, chociaż właściwy termin zależy od regionu i temperatury gleby. Przy sadzeniu w połowie kwietnia bardzo wczesne odmiany mogą dać pierwsze młode bulwy już w czerwcu.
Odmiany wczesne zbiera się zazwyczaj w czerwcu i lipcu. Średnio wczesne dojrzewają najczęściej w lipcu i sierpniu, natomiast zbiór odmian późniejszych przypada przede wszystkim na sierpień i wrzesień. Ziemniaki przeznaczone do przechowywania wykopuje się dopiero po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości skórki.
W gospodarstwach rolnych termin zbioru jest dodatkowo dostosowywany do przeznaczenia plonu. Inaczej prowadzi się plantację ziemniaka bardzo wczesnego przeznaczonego bezpośrednio na rynek, inaczej ziemniaków jadalnych do przechowywania, a jeszcze inaczej ziemniaków przeznaczonych dla przetwórstwa.
Jak rozpoznać, że ziemniaki są gotowe do zbioru?
Najbardziej widoczną wskazówką jest stan części nadziemnej rośliny. Pod koniec okresu wegetacyjnego łodygi i liście ziemniaka zaczynają żółknąć, zasychać i stopniowo zamierać. Jest to naturalny proces oznaczający, że roślina kończy wegetację.
Przy ziemniakach przeznaczonych do przechowywania warto zwrócić uwagę przede wszystkim na skórkę bulw. Powinna być dobrze wykształcona i odporna na ścieranie. Można wykopać kilka ziemniaków i lekko potrzeć powierzchnię palcem. Jeżeli skórka bardzo łatwo się odrywa, bulwy mogą potrzebować jeszcze trochę czasu.
Dojrzała skórka chroni ziemniaki przed uszkodzeniami podczas zbioru oraz ogranicza ryzyko infekcji podczas przechowywania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku plonu, który ma trafić do przechowalni na kilka kolejnych miesięcy.
Młode ziemniaki są wyjątkiem. W ich przypadku cienka, delikatna skórka jest cechą pożądaną, ponieważ zbiera się je z myślą o szybkim spożyciu.
Czy trzeba czekać, aż łodygi ziemniaków całkowicie uschną?
Nie zawsze. Wszystko zależy od przeznaczenia ziemniaków. Przy zbiorze młodych bulw nie czeka się na naturalne zaschnięcie naci. Rośliny często pozostają jeszcze intensywnie zielone, kiedy rozpoczyna się ich wykopywanie.
Inaczej sytuacja wygląda przy produkcji ziemniaków do jesiennego i zimowego przechowywania. Wówczas zakończenie wegetacji oraz dobre wykształcenie skórki mają znacznie większe znaczenie. Zbiór zbyt młodych bulw zwiększa ryzyko otarć, skaleczeń i strat podczas magazynowania.
W profesjonalnej produkcji ziemniaka stosowane są również zabiegi pozwalające przygotować plantację do zbioru. Termin ich wykonania zależy między innymi od stanu roślin, odmiany, przeznaczenia plonu oraz sytuacji na plantacji.
Pogoda może przesunąć termin wykopków
Liczenie dni od sadzenia jest pomocne, ale nie powinno być jedyną metodą ustalania terminu zbioru. Dwa pola obsadzone tą samą odmianą tego samego dnia mogą rozwijać się nieco inaczej, jeżeli różnią się rodzajem gleby, dostępem do wody czy temperaturą.
Długotrwała susza może ograniczyć wzrost bulw i przyspieszyć zamieranie części nadziemnej. Z kolei odpowiednia wilgotność i umiarkowane temperatury sprzyjają dalszemu przyrostowi plonu. Znaczenie mają również choroby, przede wszystkim zaraza ziemniaka wywoływana przez organizm Phytophthora infestans.
Rolnicy obserwują więc plantację przez cały okres wegetacji, zamiast wyznaczać wykopki wyłącznie na podstawie daty sadzenia. Informacje dotyczące odmian, technologii uprawy, ochrony roślin i aktualnych zagadnień związanych z produkcją warto śledzić w wyspecjalizowanych mediach branżowych. Sprawdzonym źródłem informacji dla rolników jest AgroWydawnictwo.pl, które wydaje między innymi czasopismo rolnicze Agro Profil, poświęcone praktycznym zagadnieniom związanym z nowoczesnym rolnictwem.
Czy ziemniaki mogą za długo pozostać w ziemi?
Dojrzałych ziemniaków nie warto pozostawiać w glebie bez potrzeby przez bardzo długi czas. Szczególnie problematyczna może być deszczowa pogoda. Nadmierna wilgotność zwiększa ryzyko pogorszenia jakości bulw, występowania chorób oraz komplikacji podczas późniejszego zbioru.
Z drugiej strony zbyt wczesne wykopanie ziemniaków przeznaczonych do przechowywania również nie jest korzystne. Niedojrzałe bulwy mają delikatną skórkę i łatwiej ulegają uszkodzeniom mechanicznym. Dlatego najlepiej znaleźć moment, w którym bulwy osiągnęły odpowiednią wielkość, skórka jest trwała, a warunki pogodowe pozwalają na sprawny zbiór.
W niewielkim ogrodzie można zrobić prostą próbę. Wystarczy wykopać jeden lub dwa krzaki kilka dni przed planowanym zbiorem. Pozwala to sprawdzić zarówno wielkość bulw, jak i stan ich skórki bez wykopywania całego zagonu.
Jakie warunki są najlepsze do wykopywania ziemniaków?
Najlepiej wykonywać zbiór przy względnie suchej pogodzie, kiedy gleba nie jest nadmiernie mokra. Ziemniaki łatwiej wtedy oddzielają się od ziemi, a ich powierzchnia szybciej wysycha. W warunkach polowych suche podłoże usprawnia również pracę maszyn zbierających.
Nie należy jednak pozostawiać wykopanych ziemniaków przez długi czas na intensywnym słońcu. Światło sprzyja powstawaniu chlorofilu i zazielenianiu bulw, czemu może towarzyszyć wzrost zawartości glikoalkaloidów, w tym solaniny. Zielonych fragmentów ziemniaków nie powinno się traktować jak prawidłowo przechowywanych bulw konsumpcyjnych.
Po zbiorze ziemniaki przeznaczone do przechowywania należy zabezpieczyć przed światłem i zapewnić im odpowiednie warunki magazynowania. Bulwy uszkodzone podczas wykopków warto oddzielić od zdrowych, ponieważ gorzej się przechowują.
Ile ziemniaki rosną od posadzenia do zbioru?
Przy planowaniu uprawy najwygodniej przyjąć, że sezon ziemniaka trwa około 2 do 5 miesięcy. Najwcześniejsze odmiany pozwalają rozpocząć konsumpcyjny zbiór po około dwóch miesiącach, podczas gdy ziemniaki późne mogą pozostawać na polu przez cztery miesiące lub dłużej.
W przypadku działki czy przydomowego ogródka nie trzeba również wykopywać wszystkich ziemniaków jednego dnia. Wczesne odmiany można podbierać stopniowo, zaczynając od największych bulw. Jeżeli roślina nadal jest zdrowa i zielona, pozostałe ziemniaki mogą jeszcze rosnąć.
Jeśli natomiast ziemniaki mają trafić do piwnicy lub przechowalni na zimę, lepiej poczekać na zakończenie wegetacji i dobre wykształcenie skórki. To właśnie obserwacja roślin i samych bulw, w połączeniu ze znajomością wczesności konkretnej odmiany, pozwala znacznie dokładniej określić właściwy dzień wykopków niż samo liczenie czasu od włożenia sadzeniaka do ziemi.
***
Artykuł sponsorowany
